De enge of de brede gebruiker: voor wie ontwerpen wij eigenlijk?

Zoals wel vaker gebeurd had ik een tijdje geleden op Twitter een (vriendelijke) discussie over de term ‘gebruiker’. Het is een term waarmee we de mensen bedoelen die onze systemen gebruiken.

Er zijn vele varianten op deze discussie, soms gaat het over of we niet een andere term moeten gebruiken. Zoals ‘klanten’: nee, de overheid is geen winkel. Of inwoners: nee, je woont niet in of bij de RDW, om maar iets te noemen. Of mens: ja, tuurlijk ben je dat, maar wat zegt dat over je verhouding met het systeem?

Het is niet de meest belangrijke discussie ooit, maar niet alles kan over wereldvrede gaan. En voor ons, ontwerpers en makers van systemen, is het wel van belang. Hoe je iets noemt doet er toe.

De definitie van ‘gebruiker’

Deze keer ging het over de exacte definitie van ‘gebruiker’. Of zoals Jan Wessel Hovingh‏ het heel treffend zei: “Ik denk dat de interacterende mens als gebruiker zien, veel te ééndimensionaal is alleen. Zeker als we écht ethische, inclusieve technologie willen maken.

Ik moest er even over nadenken, maar daarna kon ik het er alleen maar mee eens zijn.

De enge definitie

We definiëren de ‘gebruiker’ vaak als iemand die bewust en direct een systeem gebruikt. Zoals toen ik een boek online kocht. Of mijn partner die haar pensioenoverzicht bekijkt. Maar dit is maar een smalle, enge definitie van een gebruiker. Technologie raakt veel meer mensen op veel meer vlakken.

De brede definitie

Mensen worden indirect en/of onbewust geraakt, positief of negatief. Dat is de brede definitie van de term ‘gebruiker’. Een baby wordt door de ouders bij de gemeente ingeschreven, maar weet van niets. En als je eenmaal volwassen wordt, kun je nog steeds van gezamenlijk geregelde verzekeringen genieten. Als mijn buurman een kapvergunning krijgt, dan heb ik straks minder groen in de horizon. De gegevens die op een social media achterlaat verrijken ook het profiel van mensen om mij heen.

De gebruiker gebruikt

Een ‘gebruiker’ omvat meer dan mensen die een werktuig hanteren. Soms wordt je ook gebruikt, denk aan die gegevens die je overal achterlaat. Soms ben je je daarvan bewust, soms niet. Soms is het indirect.

Het is goed om te beseffen dat gebruikers niet alleen de mensen zijn die direct en bewust aan je systeem zitten. Wat zijn de mensen die geraakt worden door dit systeem? Bij welke mensen heeft het indirect of onbewust ook gevolgen? Ook dat zijn gebruikers, en ook voor (en het liefst met) die mensen ontwerpen wij de systemen.

Tags:

Reageer